Waarom zijn autistische mensen vaak vatbaarder voor het ontwikkelen van trauma?

Ikzelf, maar ook veel andere autistische mensen, krijgen in hun leven te maken met traumatische ervaringen. Onderzoek laat zien dat autistische mensen vaker worden blootgesteld aan bepaalde vormen van negatieve en stressvolle ervaringen, zoals pesten, sociale uitsluiting, misbruik en relationele problemen. Dat betekent niet dat iedere autistische persoon trauma ontwikkelt, maar het kan wel bijdragen aan een groter risico op traumaklachten.

Daarbij speelt niet alleen de gebeurtenis zelf een rol. Ook de manier waarop iemand een gebeurtenis ervaart, verwerkt en opslaat in het geheugen is van belang. Twee mensen kunnen dezelfde gebeurtenis meemaken en daar heel verschillend op reageren. Bij autistische mensen kunnen onder andere sensorische gevoeligheid, problemen met het herkennen of interpreteren van sociale situaties en een andere manier van informatieverwerking invloed hebben op hoe stressvolle gebeurtenissen worden ervaren en verwerkt.

Wat zeggen andere bronnen hierover?

Autisme gaat onder andere gepaard met verschillen in informatieverwerking, prikkelverwerking en sociale informatieverwerking. Daardoor kunnen stressvolle gebeurtenissen op een andere manier worden ervaren en verwerkt.

Er is bovendien een belangrijke overlap tussen kenmerken van autisme en symptomen die kunnen ontstaan na langdurige stress of trauma. Denk bijvoorbeeld aan terugtrekking, angst, overprikkeling, slaapproblemen, moeite met emotieregulatie en een sterke behoefte aan voorspelbaarheid en controle. Hierdoor bestaat het risico dat traumaklachten bij autistische mensen niet altijd worden herkend of worden toegeschreven aan het autisme zelf.

Dit kan vooral ingewikkeld zijn bij complex trauma. Bij langdurige of herhaalde traumatische ervaringen kunnen klachten zich op verschillende gebieden ontwikkelen, waaronder emotieregulatie, relaties, zelfbeeld en het gevoel van veiligheid.

Bron: Autisme Digitaal – Complex trauma](https://autismedigitaal.nl/artikelen/complex-trauma/)

Waarom kunnen traumatische ervaringen bij autistische mensen extra belastend zijn?

Er zijn verschillende factoren die hierbij een rol kunnen spelen. Het gaat daarbij niet om eigenschappen die iedere autistische persoon heeft, maar om factoren die bij sommige mensen de kwetsbaarheid voor langdurige stress kunnen vergroten.

1. Prikkels kunnen intenser worden ervaren

Veel autistische mensen hebben een verhoogde of juist verlaagde gevoeligheid voor bepaalde prikkels. Geluid, licht, aanraking of drukte kunnen bijvoorbeeld veel meer impact hebben. Wanneer iemand al langdurig gespannen is, kan een extra hoeveelheid prikkels het zenuwstelsel verder belasten.

 2. Emoties en lichamelijke signalen kunnen overweldigend zijn

Autistische mensen kunnen emoties soms zeer intens ervaren. Ook kan het herkennen en reguleren van emoties lastig zijn. Wanneer een traumatische gebeurtenis sterke emoties oproept, kan het daardoor extra moeilijk zijn om weer tot rust te komen.

3. Sociale situaties kunnen veel spanning opleveren

Sociale situaties vragen vaak om het voortdurend interpreteren van taal, gezichtsuitdrukkingen, lichaamstaal en ongeschreven sociale regels. Als iemand daarnaast regelmatig negatieve sociale ervaringen heeft meegemaakt, kan dit bijdragen aan langdurige onzekerheid of stress.

4. Conflicten kunnen langer doorwerken

Een conflict of negatieve sociale ervaring kan nog lang in gedachten blijven. Het opnieuw analyseren van een gebeurtenis, het zoeken naar verklaringen of het blijven nadenken over wat er anders had kunnen gebeuren, kan ervoor zorgen dat de stress niet direct verdwijnt.

5. Een gevoel van onveiligheid kan sterker doorwerken

Voorspelbaarheid en duidelijkheid kunnen voor veel autistische mensen belangrijk zijn. Wanneer een traumatische ervaring juist leidt tot onzekerheid en verlies van controle, kan het herstel daardoor extra ingewikkeld worden.

Wanneer verschillende van deze factoren tegelijkertijd aanwezig zijn, kan het stresssysteem langdurig belast raken.

Verschillende vormen van trauma en langdurige stress

Trauma kan verschillende oorzaken hebben. Bij autistische mensen kunnen bijvoorbeeld de volgende ervaringen een rol spelen:

• trauma door langdurig aanpassen en maskeren
• traumatische ervaringen in de jeugd
• relationeel trauma
• langdurige sociale uitsluiting of pesten
• chronische stress
• langdurige overbelasting en autistische burn-out

Niet iedere moeilijke of belastende ervaring leidt automatisch tot trauma. Wel kunnen langdurige overbelasting en negatieve ervaringen bijdragen aan stressklachten en, bij sommige mensen, aan traumagerelateerde klachten.

Autisme en PTSS zijn niet hetzelfde

Hoewel er overlap kan bestaan tussen kenmerken van autisme en symptomen van PTSS of complexe PTSS, is het belangrijk om deze van elkaar te onderscheiden.

Autisme is een neurobiologische ontwikkelingsconditie die vanaf de vroege ontwikkeling aanwezig is. PTSS ontstaat daarentegen als reactie op traumatische gebeurtenissen. Trauma kan bepaalde kenmerken die iemand al heeft versterken. Zo kan iemand na een traumatische ervaring bijvoorbeeld meer behoefte krijgen aan controle, zich sterker terugtrekken, angstiger worden of gevoeliger reageren op prikkels.

Daarom is het belangrijk om niet automatisch aan te nemen dat nieuwe of verergerde klachten 'bij het autisme horen'. Soms kunnen ze wijzen op een traumareactie of op een andere vorm van psychische overbelasting.

Tot slot

De relatie tussen autisme en trauma is complex. Autistische mensen zijn niet allemaal op dezelfde manier kwetsbaar en niet iedere autistische persoon ontwikkelt traumaklachten. Wel kunnen verschillen in prikkelverwerking, informatieverwerking en sociale ervaringen, gecombineerd met een grotere blootstelling aan bepaalde negatieve ervaringen, invloed hebben op de manier waarop stress en trauma worden ervaren en verwerkt.

Juist daarom is het belangrijk om bij autistische mensen niet alleen naar het autisme zelf te kijken, maar ook naar wat iemand in zijn of haar leven heeft meegemaakt. Een verandering in gedrag, meer terugtrekking, angst, overprikkeling of een sterkere behoefte aan controle hoeft niet altijd een 'autistisch kenmerk' te zijn. Het kan ook een signaal zijn dat iemand iets ingrijpends heeft meegemaakt en daar nog steeds de gevolgen van ondervindt.

Liefs,

Julia van Gaal